Laten we even rekenen

Met grote interesse heb ik, als kleine belegger, het debat over rechtvaardige fiscaliteit tijdens de meest recente begrotingsbesprekingen gevolgd. Groot was mijn blijdschap dan ook toen bleek dat Kris Peeters zijn voorstel m.b.t. de meerwaardebelasting op het wereldwijde web te vinden was. Ik had al horen zeggen dat het zulk complex, omvangrijk en genuanceerd document was dat zelfs Maggie De Block de kleine ervan lettertjes niet gelezen zou hebben. Mijn nieuwsgierigheid nam enkel toe! Inmiddels heb ik het voorstel van Kris Peeters kunnen doornemen en het een en ander ligt me toch op de lever.

Ten eerste lees ik in het voorstel nergens de drempels en uitzonderingen (i.e. >250k belegd in aandelen, vrijstelling (pensioen-)fondsen) waarover Wouter Beke het tijdenseen interview in Ter Zake heeft. Nu de eerlijkheid gebiedt mij te vermelden dat ik nog nooit betrokken ben geweest in een begrotingscontrole maar zulke ‘uitzonderingen’ lijken me toch geen faits divers. Als ik aan de onderhandelingstafel zou zitten en de tegenpartij komt, toch wel eerder op het laatste moment, met een voorstel voor een nieuwe belasting, zou ik toch graag weten op welke populatie/segment/’pot’ deze belasting van toepassing is. Soit, het zal aan mij liggen.

Ten tweede begrijp ik maar moeilijk wat er zo duivels is aan aandelen bezitten. Hoe ik de duiding van Beke interpreteer is dat men beter een miljoen in een aandelenfonds heeft zitten dan 250.000 EUR aan individuele aandelen aanhoudt. Vreemd, niet alleen daarom maar als ik ervoor opteer om zelf in aandelen te beleggen, kan ik toch mee richting geven aan die bedrijven. Het staat me dan vrij bedrijven te belonen (en af te straffen) als ze bvb. een duurzaam business model uitbouwen of ik zou tijdens de algemene vergadering van ING tegen een dividend verhoging kunnen stemmen in de hoop het aantal ontslagen te verminderen. Iets wat toch moeilijker is wanneer ik dezelfde middelen in een fonds beleg en al quasi onmogelijk als ik het geld gewoon op mijn spaarboekje laat. Verder zijn vanuit het standpunt van een belegger best wel wat argumenten te bedenken om via individuele aandelen te beleggen (vbv. lagere kosten) dan wel via een fonds. Waarom de overheid dan het ene fiscaal wil afstraffen en het andere niet is voor mij een raadsel, onze politici laten zich ongetwijfeld niet beïnvloeden door drukkingsgroepen die deze fondsen aan de man brengen.

Nu dat Beke zo vriendelijk was toe te lichten dat de middenklassen dus volledig buiten schot zou blijven zou ik graag met jullie een rekensom maken. Een som met een aantal assumpties en gemiddelde dus zeker niet sluitend maar toch illustratief, meen ik.

In mijn voorbeeldje gaan we uit van volgende premissen:

• Een loopbaan van 40 jaar.
• Een gemiddeld bruto-inkomen van 3.414,00 EUR wat met een rudimentaire bruto-nettosimulatie op 2.073,00 EUR neerkomt.
• Een tweede pijler pensioen (wettelijke minimale interest 1,75%) waarvoor de stortingen gelijk zijn aan 5% van het jaarlijks brutosalaris (maandsalaris * 13,92).
• Fiscaal voordelig (pensioen-)sparen (derde pijler) wordt elk jaar gemaximaliseerd (940,00 EUR) en gestort in een gemengd fonds met een gemiddelde opbrengst van 4,1%.
• Het fiscaal voordeel (282,00 EUR) wordt elk jaar herbelegd in een portefeuille van wereldwijdeaandelen met een gemiddelde opbrengst van 5% (reëel).
•  Een portefeuille van wereldwijde aandelen met een gemiddelde opbrengst van 5% (reëel) waarin elk jaar 1.000,00 euro belegd wordt, wordt aangehouden (4% van het netto-inkomen).
• Alle opbrengsten worden gekapitaliseerd.  

Om de haters voor te zijn, enkele bedenkingen bij mijn assumpties. Voor het tweede en derde pijler pensioenopbouw ben ik uitgegaan van nominale opbrengsten maar voor de van portefeuille van wereldwijde aandelen ga ik uit van reële opbrengsten. Dit laatste onderschat dus de opbouw van het kapitaal. Verder hou ik geen rekening met anticipatieve belastingen die in een aantal gevallen van toepassing zijn. Ook hou ik geen rekening met mogelijke indexeringen zoals het optrekken van het fiscaal voordelig sparen, het optrekken van de 250K grens zoals Beke deze nu stelt of het salaris dat als basis dient voor de bijdrage in de tweede pijler. Voor het overige lijken mij de assumpties niet bij de haren gegrepen.

Als we onder deze middenklassen premissen berekenen welk kapitaal iemand na 40 loopbaanjaren heeft opgebouwd, komen we nogal snel tot de vaststelling dat men vrij vlot over de 250k grens gaat. Pro memori, we gaan uit van een tweede en derde pijler pensioenpot, de herinvestering van het fiscaal voordeel en de aandelenportefeuille die elk jaar met 1.000,00 aangevuld wordt.

Na 40 bedraagt de pot van de tweede pijler 135.996,31 EUR. Voor de derde pijler bedraagt dit 91.495,25 EUR. De herinvestering van het fiscaalvoordeel hiervan zorgt voor een bijkomend kapitaal van 32.174,80 EUR. De aandelenportefeuille die jaarlijks met 1.000,00 EUR aangesterkt wordt, staat na 40 jaar op 120.799,77 EUR. Als we deze 4 spaarpotjes optellen komen we aan een kapitaal van 380.430,14 EUR. Dit is dus al ruim boven de grens die door de CD&V voorgesteld wordt.

Stel nu dat de persoon in dit voorbeeld alle potjes verder wenst te beleggen in individuele aandelen, wat zoals hierboven beschreven staat perfect te verdedigen valt, zullen de opbrengsten met 30% afgeroomd worden. Met een gemiddelde jaarlijkse opbrengst van 5% op het geaccumuleerd kapitaal van 380.430,14 EUR heeft men een gemiddelde opbrengst van 19.021,51 EUR per jaar en dus ruim boven de 50k die de CD&V vooropstelt. Het lijkt me perfect te verantwoorden dat de persoon in ons voorbeeld niet wenst in te vreten (of toch zeker niet in begin van zijn pensioen) op dit kapitaal. Hij/zij heeft misschien (klein-)kinderen die hij/zij iets wil meegeven, de persoon heeft de hoge kosten van het rusthuis van zijn/haar ouders gezien en wil nog iets achter de hand houden, …. Allemaal legitieme bedenkingen, me dunkt. Deze persoon, die dus zelf voorzien heeft in de tekortkomingen van de overheid (infra), wordt hiervoor afgestraft. Als iemand me dat even zou kunnen uitleggen…

Ten derde, is het toch godgeklaagd dat onze politici grif toegeven dat het wettelijk pensioenen niet toereikend zal zijn. Niet alleen wordt het ‘psychologisch contract’ dat we met de overheid hebben (we betalen nu veel belastingen om later verzekerd te zijn tegen lang leven (i.e. repartitie stelsel)) schaamteloos gebroken als je hier dan zelf probeert in tegemoet te komen, wordt dit afgestraft. Nog erger is dit voor zelfstandigen waar de trade off bijna expliciet is minder belastingen maar zorg maar zelf voor je oude dag.

Ten slotte, merk ik toch weer de bijzondere afgunstige ondertoon die in het discours rond deze maatregel hangt. Iedereen is net niet ‘de rijke’ en zij die hun huiswerk maken en een berekend risico nemen, worden de paar extra procenten opbrengst blijkbaar niet gegund. We hebben het reeds in voorgaande posts uitgebreid over de hypocrisie die schuil gaat in deze afgunst.

Graag eindig ik met een spreekwoord dat ik ergens in de lagere school gezien moet hebben en wat wel fel lijkt op wat de overheid momenteel doet; van twee walletjes eten. De overheid lijkt haar belofte i.v.m. pensioen maar gedeeltelijk na te komen, enerzijds en lijkt het Jan modaal dan ook nog eens moeilijk te maken wanneer die dat dan zelf probeert te doen, anderzijds. Als ik het me nog goed herinner van in de lagere school, stelde mijn leerkracht dat het meestal niet goed afloopt met zij die van twee walletjes eten.